Jak zmienić koło zapasowe typu dojazdowego? Krok po kroku

Złapanie „kapcia” w trasie potrafi skutecznie pokrzyżować plany, zwłaszcza jeśli nie wiecie, jak prawidłowo założyć koło zapasowe typu dojazdowego. Ten rodzaj różni się od pełnowymiarowego, dlatego jego montaż i użytkowanie wymagają szczególnej uwagi. Podpowiadamy krok po kroku, jak bezpiecznie przeprowadzić wymianę i wrócić na trasę bez stresu. 

Czym jest koło dojazdowe i czym różni się od pełnowymiarowego? 

Koło dojazdowe to specjalny, tymczasowy typ koła zapasowego, które stosuje się wyłącznie w nagłych sytuacjach, np. gdy złapiecie gumę i nie ma możliwości natychmiastowej naprawy opony. W odróżnieniu od pełnowymiarowego koła zapasowego, dojazdówka jest znacznie węższa, lżejsza i często ma mniejszą średnicę felgi. Taki projekt nie wynika z oszczędności producenta, ale z chęci zmniejszenia masy pojazdu, zaoszczędzenia miejsca w bagażniku i ograniczenia kosztów. 

Dojazdówka pozwala na przejechanie ograniczonego dystansu - zazwyczaj od 50 do 100 kilometrów i z maksymalną prędkością do 80 km/h (w niektórych modelach 50 lub 90 km/h, zależnie od oznaczeń).  

To rozwiązanie tymczasowe, które umożliwia bezpieczne dotarcie do serwisu lub miejsca, w którym można wymienić uszkodzone koło na nowe lub naprawić oponę. W przeciwieństwie do pełnowymiarowego zapasu, koła dojazdowego nie należy traktować jako stałego elementu układu jezdnego, bo nie zapewnia ono takich samych parametrów trakcyjnych, przyczepności i skuteczności hamowania 

Kiedy można (i kiedy nie powinno się) używać koła zapasowego typu dojazdowego? 

Koło dojazdowe wolno stosować wyłącznie w sytuacjach awaryjnych - wtedy, gdy jedno z kół uległo uszkodzeniu i nie ma możliwości natychmiastowej naprawy lub wymiany opony na pełnowymiarową.  

To rozwiązanie stworzone z myślą o krótkoterminowym użytkowaniu: ma pomóc wam bezpiecznie dojechać do najbliższego warsztatu lub punktu serwisowego. Przede wszystkim należy pamiętać, że dojazdówka ma ograniczone parametry - dopuszczalna prędkość jazdy zazwyczaj wynosi 80 km/h (warto sprawdzić oznaczenia na kole) i nie powinniście przekraczać tego limitu. 

Nie powinno się korzystać z koła dojazdowego w dłuższej perspektywie ani traktować go jako zastępstwa na kilka dni. To koło o innych właściwościach trakcyjnych niż pozostałe - jego węższy profil, mniejsze bieżnikowanie i odmienna średnica mogą negatywnie wpływać na prowadzenie pojazdu, stabilność w zakrętach, a nawet skuteczność układu hamulcowego i działania systemów bezpieczeństwa (takich jak ABS czy ESP).  

Zdecydowanie nie należy używać dojazdówki w trudnych warunkach - podczas intensywnych opadów, jazdy autostradą czy na długich trasach, ponieważ nie zapewnia ona takiego samego poziomu przyczepności i kontroli jak standardowe koło. W skrócie: używajcie jej tylko po to, by dojechać do warsztatu – i jak najszybciej wróćcie do pełnego ogumienia. 

Co warto mieć w aucie, zanim złapiecie „kapcia”? 

Awaria opony potrafi zaskoczyć w najmniej oczekiwanym momencie, dlatego warto być dobrze przygotowanym na taką ewentualność. Absolutną podstawą jest oczywiście sprawne koło zapasowe, najlepiej regularnie sprawdzane pod kątem ciśnienia i stanu technicznego. Dotyczy to zarówno pełnowymiarowego koła, jak i tzw. dojazdówki.  

W bagażniku powinniście także mieć lewarek i klucz do kół - bez nich wymiana ogumienia będzie niemożliwa. Warto też upewnić się, że śruba zabezpieczająca (jeśli wasze auto ją posiada) znajduje się na swoim miejscu, np. w schowku czy razem z kluczem. 

Kolejnym przydatnym elementem jest kamizelka odblaskowa - szczególnie ważna przy wymianie koła po zmroku lub na drodze o dużym natężeniu ruchu. Trójkąt ostrzegawczy to wyposażenie obowiązkowe, które musicie ustawić w odpowiedniej odległości od auta (w zależności od warunków drogowych - zwykle 30-100 m). Dobrze mieć też latarkę (najlepiej czołówkę), rękawiczki robocze, worki lub matę do klęczenia oraz wilgotne chusteczki do wytarcia rąk po skończonej pracy. Przydatnym dodatkiem jest również kompresor lub pompka elektryczna - zwłaszcza gdy ciśnienie w kole zapasowym okaże się zbyt niskie. 

Jak bezpiecznie zatrzymać się i przygotować do wymiany koła? 

Gdy zauważycie oznaki przebicia opony, jak trudności w prowadzeniu, hałas, ściąganie auta w jedną stronę czy ostrzeżenie z czujników ciśnienia - najważniejsze to zachować spokój i bezpiecznie zatrzymać pojazd. Zjeżdżajcie stopniowo na pobocze lub najbliższy bezpieczny zjazd, unikając gwałtownych ruchów kierownicą i hamowania. Jeśli poruszacie się drogą ekspresową lub autostradą, najlepiej dojechać do zatoki awaryjnej lub MOP-u - zatrzymywanie się na pasie awaryjnym to ostateczność. 

Po zatrzymaniu włączcie światła awaryjne i załóżcie kamizelkę odblaskową, zanim opuścicie pojazd. Następnie ustawcie trójkąt ostrzegawczy - w terenie niezabudowanym powinien znajdować się co najmniej 30-50 metrów za autem (na autostradzie - nawet 100 m). To zwiększy waszą widoczność i bezpieczeństwo. 

W miarę możliwości zaparkujcie auto na równym, utwardzonym terenie, włączcie bieg i zaciągnijcie hamulec ręczny. W pojazdach z automatyczną skrzynią - ustawcie tryb „P”. Jeśli macie kliny pod koła lub coś, co może je zastąpić (np. kawałek drewna), podłóżcie je pod przeciwległe koło, by dodatkowo ustabilizować auto. 

Dopiero po zabezpieczeniu miejsca, możecie przejść do przygotowania narzędzi i przystąpienia do wymiany koła. Pamiętajcie - bezpieczeństwo wasze i innych uczestników ruchu jest zawsze priorytetem. 

Wymiana koła krok po kroku - jak założyć dojazdówkę? 

Kiedy już bezpiecznie zatrzymacie samochód i przygotujecie miejsce do pracy, możecie przejść do właściwej wymiany koła. Cały proces nie jest trudny, ale wymaga dokładności i ostrożności, by dojazdówka spełniła swoją funkcję i nie stanowiła zagrożenia na drodze. 

Wyjmijcie potrzebne narzędzia i koło zapasowe - z bagażnika lub schowka wyjmijcie lewarek, klucz do kół, ewentualnie nakładki do śrub zabezpieczających i samo koło dojazdowe. Sprawdźcie, czy wszystkie elementy są kompletne i w dobrym stanie. 

Poluzujcie śruby koła - zanim uniesiecie samochód, poluzujcie śruby w kole, które będziecie wymieniać, ale ich jeszcze nie odkręcajcie! To ważne, bo koło musi być unieruchomione podczas tej czynności.  

Ustawcie lewarek i unieście auto - umieśćcie lewarek w odpowiednim punkcie podwozia (oznaczonym na progach pojazdu). Powoli podnoście samochód aż do momentu, gdy koło oderwie się od podłoża na kilka centymetrów. 

Odkręćcie śruby i zdejmijcie uszkodzone koło - teraz możecie całkowicie odkręcić śruby i zdjąć koło. Odłóżcie je na bok w bezpieczne miejsce, najlepiej na płasko, by się nie potoczyło. 

Załóżcie koło dojazdowe - nałóżcie dojazdówkę na piastę i wkręćcie ręcznie śruby. Następnie lekko dokręćcie je kluczem na krzyż (czyli naprzemiennie), ale nie na pełną siłę - auto nadal znajduje się na podnośniku. 

Opuśćcie samochód i dociągnijcie śruby - zdejmijcie pojazd z lewarka i dopiero teraz dokładnie dokręćcie śruby mocno i równomiernie, znów krzyżowo, aby koło dobrze przylegało do piasty. 

Sprawdźcie ciśnienie w dojazdówce - jeśli to możliwe. Pamiętajcie, że koła tego typu mają ograniczenia prędkości (zazwyczaj 80 km/h) i nie są przeznaczone do długich tras. Ich zadaniem jest umożliwienie wam bezpiecznego dojazdu do najbliższego serwisu. 

Po zakończonej wymianie spakujcie narzędzia, trójkąt i uszkodzone koło. Warto też po kilku kilometrach postoju sprawdzić, czy śruby nadal są dobrze dokręcone - to dodatkowe zabezpieczenie. 

Wymiana dojazdówki to jedna z podstawowych umiejętności, która może przydać się każdemu kierowcy - szczególnie na wakacyjnych trasach, z dala od serwisów czy pomocy drogowej. 

Czy warto wymienić dojazdówkę na pełnowymiarowe koło zapasowe? 

W wielu przypadkach tak, zwłaszcza jeśli często jeździcie w dłuższe trasy, poza miastem lub z rodziną i bagażem. Pełnowymiarowe koło zapasowe pozwala kontynuować jazdę bez ograniczeń prędkości i dystansu, co oznacza, że nie musicie szukać serwisu „na już” możecie spokojnie dotrzeć do celu i wymienić uszkodzoną oponę wtedy, kiedy to wygodne. 

Koła dojazdowe mają swoje zalety - są lżejsze, zajmują mniej miejsca w bagażniku i sprawdzają się w awaryjnych sytuacjach, ale mają też istotne ograniczenia: najczęściej nie pozwalają przekroczyć 80 km/h i nie powinny być użytkowane dłużej niż kilkadziesiąt kilometrów. W dodatku ich mniejsze rozmiary mogą wpływać na stabilność jazdy i skuteczność hamowania - szczególnie przy wyższych prędkościach lub w trudnych warunkach pogodowych. 

Warto pamiętać, że nie każdy samochód ma miejsce na pełnowymiarowe koło, trzeba to sprawdzić w instrukcji lub skonsultować się z mechanikiem. Dodatkowo koło tego typu jest cięższe i zwiększa masę auta, co może nieco wpłynąć na zużycie paliwa.  

Mimo to, dla osób stawiających na maksymalne bezpieczeństwo i komfort podróży, szczególnie w mniej zurbanizowanych rejonach, pełnowymiarowy zapas to rozwiązanie godne uwagi.